Zakopane jest najwyżej położonym miastem w Polsce i od ponad 150 lat najważniejszą bazą wypadową w Tatry. Leży na wysokości od około 750 do ponad 1100 m n.p.m., pomiędzy Gubałówką a ścianą Tatr, w miejscu, gdzie turystyka, sport, architektura i kultura podhalańska od dawna tworzą osobny, rozpoznawalny mikroświat. Na stałe mieszka tu około 27 tysięcy osób, ale w sezonie Zakopane wielokrotnie zwiększa swoją skalę — stając się jednym z najbardziej intensywnych turystycznie miejsc w Polsce.
Położenie i jak dojechać
Miasto leży u północnych podnóży Tatr, około 100 km na południe od Krakowa. Główny wjazd prowadzi drogą krajową nr 47, popularnie nazywaną Zakopianką. Przejazd z Krakowa zajmuje od 2 godzin poza sezonem do nawet 4 godzin w szczycie weekendu narciarskiego lub wakacyjnego.
Stacja kolejowa Zakopane obsługuje bezpośrednie połączenia m.in. z Krakowa, Warszawy, Poznania i Gdyni. Alternatywą są busy i autokary z Krakowa oraz Nowego Targu — kursują częściej niż pociągi i często docierają szybciej, ale są wrażliwe na korki na Zakopiance.
Co warto zobaczyć w Zakopanem
Krupówki to główna ulica handlowo-spacerowa, od której większość turystów rozpoczyna pobyt — z restauracjami, sklepami pamiątkowymi i Muzeum Tatrzańskim w gmachu zaprojektowanym w stylu zakopiańskim. Charakter miasta najlepiej oddają jednak boczne ulice — Kościeliska, Chramcówki, Jagiellońska — gdzie zachowała się oryginalna architektura wymyślona przez Stanisława Witkiewicza pod koniec XIX wieku. Drewniane wille z bogatą snycerką, łukowymi werandami i dachami o stromym spadku to dziś chronione dziedzictwo kulturowe Podhala.
Z punktów widokowych najbliżej centrum jest Gubałówka — wjazd kolejką linowo-terenową w kilkanaście minut, panorama całych Tatr w pogodny dzień. Dla bardziej ambitnych: Kasprowy Wierch (1987 m), na który prowadzi kolej linowa z Kuźnic. Wjazd zajmuje 12 minut, w sezonie obowiązują rezerwacje godzinowe.
Pamięć po pisarzach, malarzach i kompozytorach, którzy w Zakopanem mieszkali lub regularnie bywali, niesie kilka muzeów biograficznych: Willa Atma (Karol Szymanowski), Willa pod Jedlami (Stanisław Witkiewicz), Muzeum Kornela Makuszyńskiego, Muzeum Stylu Zakopiańskiego w willi Koliba. Dla zainteresowanych historią pochówku zasłużonych mieszkańców regionu — Cmentarz Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku.
Sport, narty i aktywność
Zakopane od dekad jest centrum sportów zimowych — Wielka Krokiew gości zawody Pucharu Świata w skokach narciarskich, w mieście i okolicach działa kilka stacji narciarskich (Polana Szymoszkowa, Harenda, Nosal, Gubałówka). Większość tras jest dostępna w ramach jednego skipassu Tatry Super Ski. Dla biegaczy narciarskich wytyczone są trasy m.in. na Polanie Kalatówki i w Dolinie Chochołowskiej.
Latem to baza wypadowa w Tatry — z miasta startuje większość najpopularniejszych szlaków, m.in. na Giewont, do Doliny Strążyskiej, do Morskiego Oka (przez Palenicę Białczańską) i Doliny Pięciu Stawów. W sezonie wjazd autem do Kuźnic, Zazadniej i nad Morskie Oko jest ograniczony — działają wahadłowe busy i parkingi buforowe.
Kuchnia i tradycja
Klasyczna kuchnia regionalna to oscypek, kwaśnica, moskole, placki ziemniaczane (popularnie zwane plackami po zbójnicku, gdy podawane z gulaszem), bryndza, jagnięcina. Karczmy regionalne zlokalizowane są zarówno przy Krupówkach, jak i poza centrum — te drugie częściej oferują bardziej autentyczne wykonanie. Niezależnie od miejsca: oscypki sprzedawane przy ulicy poza targowiskiem rzadko są rzeczywistymi oscypkami z certyfikowaną Ochroną Pochodzenia.
Praktyczne informacje
Sezony w Zakopanem są dwa: zimowy (grudzień–marzec) i letni (lipiec–wrzesień). Najmniejszy ruch jest w listopadzie i kwietniu — wtedy też najłatwiej o noclegi w atrakcyjnych cenach. Do sezonu zimowego doliczyć trzeba jeszcze ferie wszystkich województw (kolejne dwa tygodnie szczytu) oraz przełom roku.
Szczegółowe artykuły o atrakcjach, szlakach, wydarzeniach kulturalnych i rekomendacjach kulinarnych w Zakopanem znajdziesz w pozostałych działach Zakoplanu.
